STANDARDY PRACY DOGOTERAPEUTYCZNEJ FUNDACJI „PIES DLA STASIA”
Zgodnie z naszymi celami niesienia pomocy i poprawiania jakości życia beneficjentów za pomocą programów dogoterapeutycznych AAA/AAT/AAE, należy spełnić poniższe kryteria.
I. Standardy dotyczące zajęć z udziałem psów
1. Osobie zainteresowanej udziałem w zajęciach z psem udziela się niezbędnych informacji na temat przebiegu zajęć, warunków jakie muszą zostać spełnione, by się odbyły, przeprowadza się z nią wywiad dotyczący potrzeb i motywacji do udziału w zajęciach. Następnie wyznaczany zostaje zespół i termin nawiązania współpracy. W przypadku braku możliwości jej nawiązania, osoba ta kierowana jest do innej organizacji.
2. Osoby prywatne, zainteresowane indywidualnymi zajęciami wypełniają ankietę oraz zgodę na udział w zajęciach wraz ze zgodą na wykorzystanie wizerunku na potrzeby Fundacji.
3. W przypadku zajęć grupowych rodzice lub opiekunowie otrzymują ankiety oraz zgody dotyczące udziału w zajęciach, które stanowią podstawę do podjęcia zajęć, przekazywane im przez dyrekcję/ kadrę placówki.
(pkt. 1-3: załącznik nr 1-3)
4. Osoba prowadząca zajęcia zobligowana jest do udzielania opiekunom/rodzicom wszelkich informacji na temat planowanych działań, programu edukacyjnego/terapeutycznego, jego przebiegu, jak również do ewaluowania spotkań w postaci sprawozdań (załącznik nr 4-wzór).
5. W przypadku zajęć terapeutycznych indywidualnych osoba prowadząca winna nawiązać kontakt z lekarzem prowadzącym, innym terapeutą, pedagogiem, psychologiem itp., celem opracowania wspólnego programu dla podopiecznego. W przypadku zajęć grupowych może to być opiekun grupy. Wyjątek stanowi sytuacja, w której osoba prowadząca jest specjalistą w danej dziedzinie, w której ma pracować.
II. Standardy dotyczące kształcenia wolontariuszy
1. Wolontariusze pragnący w przyszłości samodzielnie prowadzić zajęcia z udziałem psów powinni znajdować się pod merytoryczną opieką osoby odpowiedzialnej za ich kształcenie w danej organizacji (przy czym jest to osoba samodzielnie prowadząca zajęcia).
Pierwszym etapem przygotowania wolontariuszy jest umożliwienie im obserwowania zajęć różnego typu (AAA, AAE, AAT), omawianie ich razem z osobą prowadzącą oraz wspólna ewaluacja zajęć. Stopniowo wolontariuszowi zostają przydzielane zadania, dzięki którym stażuje podczas zajęć z udziałem psów. Mogą to być zadania związane z przeprowadzeniem ćwiczenia, zabawy, innej aktywności podczas zajęć, samodzielne przygotowanie scenariusza, samodzielne opracowanie sprawozdania po zajęciach. Wolontariusze nabywają również praktyczne umiejętności związane z prowadzeniem zajęć grupowych i indywidualnych, np. poprzez udział w warsztatach, szkoleniach, spotkaniach z osobami prowadzącymi zajęcia.
Osoba prowadząca zajęcia:
• Odpowiada za plan i przeprowadzenie zajęć, koordynuje pracę wolontariuszy na danych zajęciach, odpowiada za pracę psa samodzielnie lub dzięki współpracy z przewodnikami psów.
• Może dokonywać drobnych zmian w planie zajęć takich jak skrócenie czy wydłużenie czasu pracy konkretnej osoby lub psa, mając na uwadze efekt terapeutyczny i edukacyjny oraz zdrowie wolontariuszy i psów.
• Określa zasady w sposób pozytywny i motywujący, unika stosowania zakazów, potrafi aktywizować i angażować otoczenie do podejmowania określonych działań.
• Jest konsekwentna, sprawiedliwa, stanowcza, jednocześnie zachowując spokój i opanowanie.
• Konstruuje zajęcia w sposób dostosowany do możliwości grupy/osoby, z która pracuje korzystając z szerokiej gamy rodzajów ćwiczeń i aktywności z udziałem psa
Dla każdego etapu kształcenia wolontariuszy nie określa się liczby godzin niezbędnej do „przejścia” do drugiego etapu. Osoba odpowiedzialna za rozwój wolontariuszy decyduje o tym biorąc pod uwagę aktywność, zaangażowanie oraz postęp wolontariusza.
III. Standardy dotyczące psa terapeutycznego
1. Dogoterapeuta – przewodnik psa terapeutycznego – jest odpowiedzialny za należyte zbadanie temperamentu psa pod kątem jego emocjonalnej dojrzałości i zdolności do pracy, a także jego zdolności fizycznych, stanu zdrowia i ogólnej sprawności
2. Należy pozwolić psu terapeutycznemu na naukę w tempie dostosowanym do jego indywidualnych możliwości i nie dopuszczać do pracy zanim nie osiągnie fizycznej i emocjonalnej dojrzałości.
Wybór psa (dla osób nie posiadających jeszcze psów)
1. Osoba zainteresowana kupnem szczenięcia / dorosłego psa, którego chciałaby przygotowywać do pracy w dogoterapii powinna brać pod uwagę swoje możliwości czasowe, plany i osobiste preferencje co do rasy psów, biorąc pod uwagę ich pierwotne przeznaczenie i cechy, którymi się odznaczają.
2. Wybór rasy psa jest decyzją należącą do przyszłego właściciela. Rasowość psa lub jej brak nie może decydować o przydatności psa do dogoterapii, przy czym zaleca się, by wyboru psa dokonywać świadomie i decydując się na kupno psa wybierać psa z udokumentowanym pochodzeniem (z rodowodem/metryką) lub adoptować w tym celu psy ze schronisk/przytulisk.
3. Żadna z ras nie powinna być dopuszczona do przygotowań do pracy bez uprzedniego sprawdzenia. Psy z listy ras agresywnych mogą zostać dopuszczone do pracy, o ile ich cechy osobnicze będą odpowiadały standardom przyjętym w danej organizacji. Każda organizacja ma prawo zawrzeć w swoich standardach punkt mówiący o tym, że określonych ras nie bierze pod uwagę w procesie rekrutacji psów do pracy.
4. Kolor i rodzaj włosa psa nie mają wpływu na przydatność psa do pracy, dlatego decyzja odnośnie zewnętrznego wyglądu psa należy do właściciela. Zarówno w tej kwestii, jak i tej dotyczącej wielkości psa należy kierować się zasadą dobierania psa do zadania, jakie będzie wykonywał. Określona wielkość psa może mieć znaczenie dla danego typu zajęć i ich specyfiki, jednak wybór wyglądu psa leży w gestii właściciela i zależy od jego możliwości i osobistych preferencji.
5. Wybór płci psa należy do jego przyszłego właściciela. Niezależnie od podjętej decyzji zaleca się, by psy i suki nie przeznaczone do hodowli (nie posiadające uprawnień hodowlanych ZKwP, posiadające wady anatomiczne, choroby o podłożu genetycznym itp.) zostały poddane kastracji/sterylizacji, przy czym decyzja ta zależy wyłącznie do właściciela.
Przygotowanie szczenięcia
1. Właściciel szczenięcia powinien znaleźć się pod opieką trenera psów terapeutycznych danej organizacji.
2. Organizacja może zaoferować pomoc przy wyborze rasy/hodowli/szczenięcia z miotu.
3. Zaleca się, by szczenięta nie uczestniczyły w zajęciach AAA/AAE/AAT pełniąc rolę psa terapeutycznego. Naczelną zasadą w pracy ze szczenięciem jest zapewnienie mu warunków do prawidłowego rozwoju tj. zbudowanie więzi z przewodnikiem, zapewnienie bogatych, pozytywnych doświadczeń z innymi psami, ludźmi, obiektami, ze środowiskiem. Dopuszcza się, aby szczenię w wieku od kilkunastu tygodni do kilku miesięcy odwiedzało z przewodnikiem placówkę w ramach wzbogacania doświadczeń psa. Najlepiej, by wizyty te odbywały się przy obecności trenera.
4. Zakazane jest zabieranie na zajęcia szczeniąt i matki karmiącej (szczeniąt w wieku do kilkunastu tygodni) i suk w widocznej, potwierdzonej badaniem USG ciąży.
5. Zaleca się, by szczenię od momentu przybycia do domu trenowane było metodą pozytywnych wzmocnień.
Przygotowanie dorosłego psa/starszego szczenięcia
1. Po spotkaniu z trenerem i uczestnictwie w testach predyspozycji właściciel postępuje wg wskazówek trenera. Równolegle rozpoczyna on z psem pracę nad umiejętnościami wymienionymi w części dot. egzaminowi, tj. z zakresu podstawowego posłuszeństwa, przy jednoczesnym stopniowym zapoznawaniu psa z otoczeniem zajęć. Pies wraz z przewodnikiem oraz w obecności trenera najpierw odwiedza wybrane miejsce pracy stopniowo zwiększając psu rozproszenia (od wizyty w pustej sali, przez kilka minut, przez krótkie wizyty w obecności podopiecznych, do momentu, w którym pies stopniowo wdrażany jest w przebieg zajęć i uczestniczy w nich czynnie. Tempo podnoszenia psu wymagań ma być dostosowane do jego indywidualnych możliwości.
Testy predyspozycji dla psów:
1. Organizacja przed przyjęciem psa prowadzi testy określające predyspozycję psa do pracy w danej organizacji. Test taki ma na celu ocenę nastawienia psa do otoczenia, jego pewności siebie i emocji. Test nie ma na celu prowokowania psa, lecz ocenia jego zachowanie w naturalnych sytuacjach, takich jak spacer chodnikiem przy ulicy, reakcja na inne psy, chodzących ludzi w parku, reakcja na podchodzących i zaczepiających ludzi itp.
2. Aby przejść test pies nie powinien prezentować zachowań lękowych, ani odstraszających. W przypadku nielicznych zachowań lękowych sprawdzana jest szybkość zmiany nastawienia psa do bodźca wywołującego lęk – im pies się szybciej przekonuje i nawiązuje kontakt z bodźcem, tym lepiej.
3. Test predyspozycji nie ma na celu oceny umiejętności psa, choć pewne umiejętności mają wpływ na emocje (np. umiejętność chodzenia na luźnej smyczy wpływa pozytywnie na pewność siebie, spokój i swobodę psa, co zwiększa szansę na spokojne zachowanie w obecności innych psów czy ludzi)
4. Test nie daje pozwolenia na pracę psa w dogoterapii, jest pierwszym z kilku wymogów jakie musi spełnić pies, by można było zabrać go na zajęcia.
5. Test daje wskazówki i ukierunkowuje właściciela z psem na odpowiednia pracę.
Szkolenie psa do dogoterapii:
1. Szkolenie psa do dogoterapii trwa cały czas, ponieważ pies uczy się każdego dnia swojego życia. Pies musi być szkolony metodami pozytywnymi, bez użycia awersji: korekt, szarpania smyczą, fizycznego naciskania psa, krzyku, obroży typu kolczatka, łańcuszek czy obroża elektryczna.
2. Szkolenie obejmuje podstawowe umiejętności posłuszeństwa psa: przywołanie, chodzenie na luźnej smyczy przy przewodniku, chodzenie bez smyczy, warowanie, siadanie i pozostawanie w tych pozycjach w obecności rozproszeń. Dodatkowym „atrybutem” psa mającego pracować w dogoterapii są różnorodne umiejętności dodatkowe, takie jak podawanie określonych przedmiotów, elementy tańca z psem, wszelkiego rodzaju „sztuczki”. Przy czym nacisk i uwaga kładzione są bardziej na spokój i opanowanie psa niż na szybkie, bądź bardzo precyzyjne wykonanie komendy.
3. Szkolenie „na placu treningowym” czyli podczas zorganizowanych zajęć trwa do momentu zdania przez psa egzaminu na psa terapeutycznego. Dalsze szkolenie może odbywać się jedynie w „codziennym życiu” czyli podczas spacerów.
4. Przewodnik psa nie szczędzi sił, wysiłku i funduszy na różnego rodzaju szkolenia, stale ćwiczy i rozwija umiejętności psa.
Egzaminy dla psów:
1. Egzamin obejmuje sprawdzenie umiejętności psa oraz jego zachowań i posłuszeństwa w obecności dzieci. Fundacja „Pies dla Stasia” dzieli egzamin na dwie części: sprawdzenie psa „na placu” oraz przeprowadzenie z jego udziałem zajęć (z udziałem podopiecznych np. dzieci). Aby zdać egzamin, pies musi posiadać umiejętności określone w punkcie 2. części szkolenie psa.
2. Egzamin na psa terapeutycznego powtarzany jest co roku.
3. Pies mający status psa terapeutycznego Fundacji może go z uzasadnionych powodów stracić decyzją Zarządu Fundacji lub osoby egzaminującej psy fundacyjne.
Warunki pracy psa
1. Pies terapeutyczny to pies klinicznie zdrowy, z aktualnymi szczepieniami przeciwko wściekliźnie i chorobom zakaźnym, chroniony przeciwko pasożytom, odrobaczany (wszystko potwierdzone wpisem w książeczce zdrowia psa). Psy ze zmianami skórnymi czy innymi infekcjami organizmu nie mogą brać udziału w zajęciach.
2. Obowiązkiem przewodnika psa jest sprawdzenie stanu sierści, oczu, uszu psa przed zajęciami oraz dbanie o czystość psa podczas pracy (regularne kąpiele, czysta sierść).
3. Psy z podejrzeniem lub ze stwierdzoną dysplazją stawów biodrowych, łokciowych, z chorobami oczu i innymi nie mogą brać udziału w zajęciach. Zaleca się badanie psów terapeutycznych pod kątem chorób genetycznych.
4. Pies przed zajęciami powinien być odprężony, po spacerze.
5. Suki krótko przed cieczką, w jej trakcie i po niej, a także suki w okresie ciąży urojonej nie mogą brać udziału w zajęciach.
6. Niedozwolone jest przebieranie psa, upinanie mu spinek, frotek i wykonywanie innych tego typu czynności sprawiających psu dyskomfort.
7. Pies terapeutyczny powinien być oznaczony kamizelką z logo danej organizacji i legitymacją z podstawowymi informacjami na temat psa.
8. Pies powinien pracować w na tyle przestronnym pomieszczeniu, by mógł się po nim swobodnie poruszać a w razie odczuwanego dyskomfortu - wycofać.
9. W miejscu pracy pies powinien mieć dostęp do świeżej wody. Należy odpowiednio wcześniej ustalić z osobą odpowiedzialną za zajęcia w placówce szczegóły dotyczące miejsca, w którym będą odbywały się zajęcia, rodzaju podłoża w sali (dywany, wykładziny), a także zadbać o to, by pomieszczenia do zajęć było stałe (ze względu na komfort pracy psa)
10. Zajęcia indywidualne z udziałem psa nie powinny trwać dłużej niż jedną godzinę zegarową, przy czym wskazane jest, by trwały one krócej. W przypadku zajęć dłuższych niż 30 minut pies powinien mieć zapewnioną przerwę (ok. 15 minut).
11. W przypadku zajęć grupowych, po każdej grupie pies powinien mieć zapewnioną ok. 15-minutową przerwę. Maksymalny czas pracy psa w ciągu jednego dnia nie może przekraczać 1,5 godziny pracy plus przerwy (np. trzy grupy po 30 minut każda plus dwie przerwy ok. 15-minutowe między kolejnymi grupami).
12. Pies nie powinien pracować więcej niż trzy razy w tygodniu przy czym najlepiej, by zajęcia nie odbywały się dzień po dniu, lecz w cyklu z dniem lub dwoma przerwy np. poniedziałek- zajęcia, wtorek- dzień przerwy, środa- zajęcia, czwartek- dzień przerwy itd.
13. W przypadku zajęć na świeżym powietrzu, przewodnik psa powinien ograniczyć udział psa w imprezie plenerowej do 1-3 godzin, zapewniając mu dostęp do świeżej wody, zacienionego, spokojnego miejsca do odpoczynku i pracy.
14. Niezależnie od typu prowadzonych zajęć przewodnik psa ma obowiązek obserwowania psa, jego reakcji, jego pracy i samopoczucia oraz obowiązek reagowania w razie zauważenia niepokojących zachowań psa.
15. Zabronione jest narażanie psa na ból, dyskomfort np. poprzez proponowanie podopiecznym aktywności i ćwiczeń niekorzystnych dla psa. Do takich ćwiczeń należą m.in. kładzenie podopiecznego na psie, obejmowanie i ściskanie psa, ściskanie sierści, skóry, klepanie po głowie itp.
16. Należy maksymalnie zmniejszyć ryzyko i nie dopuszczać do sytuacji, w których pies jest szarpany za skórę, sierść, ogon, uszy, w których narażony jest na uderzenia, kopnięcia, wszelkie inne niekontrolowane ruchy podopiecznego lub wszelkie inne zachowania narażające psa na nadmierny stres, ból czy dyskomfort.
Obserwacja pracy i urlopy psa:
1. Pies pracujący musi być stale obserwowany przez opiekuna czy jego umiejętności pozostają na takim samym lub wyższym poziomie. Należy także bardzo uważnie obserwować psa pod kątem poziomu stresu. Jeśli na skórze psa podczas zajęć pojawia się łupież, pies intensywnie dyszy, niechętnie wchodzi do placówki lub na salę, unika wykonywania komend, stara się zwiększać dystans od podopiecznych, musimy natychmiast zapewnić psu zmianę i polepszenie samopoczucia.
2. Dla poprawy samopoczucia psa możemy wprowadzać następujące zmiany: zmiana niektórych elementów zajęć i aktywności psa podczas zajęć, zmiana grupy podopiecznych, wprowadzenie dodatkowych aktywności po zajęciach (np. dłuższy spacer, kąpiel w wodzie) itp. Można także wprowadzić w zajęcia zabawki typu KONG, gryzaki, kostki, smakołyki o konsystencji mazistej pomagające obniżyć napięcie psa. Podobne działanie może mieć zastosowanie zabaw węchowych pozwalających psu na dość swobodną i spokojną aktywność. Jeśli podczas zajęć pies przyjmuje postawę leżącą można operować miejscem położenia psa względem uchylonego okna (w ciągu wentylacyjnym), względem podopiecznych (nie po środku, a z boku), czy w innym układzie z pozostałymi psami na zajęciach (dalej od innego psa/ bliżej niego itp.)
3. Urlop od jednorazowych zajęć lub na czas dłuższy należy zapewnić psu w każdej chwili, gdy:
a. jego stan zdrowotny budzi podejrzenia,
b. wymaga leczenia,
c. przeżył niedawno złe doświadczenie mogące rzutować na jego reakcje stresowe,
d. suka jest w trakcie cieczki - z zapasem przed i po (choć sugerowane jest, by suki pracujące były wysterylizowane),
e. komunikacja i więź przewodnika z psem została naruszona w sposób powodujący obniżenie motywacji i zapału psa.
4. Pies terapeutyczny jest psem prywatnym, wolny czas spędza z właścicielem. Pies powinien mieć wolne na minimum tydzień przynajmniej 2 razy do roku. Urlop psa powinien zaspokajać jego potrzeby – snu, odpoczynku, spontanicznych aktywności, aktywności z człowiekiem, eksploracji środowiska itp. Najlepiej działający urlop jest dostosowany do potrzeb i predyspozycji danego psa oraz potrzeb związanych z cechami osobniczymi i cechami rasy ( typowy labrador retriever więcej skorzysta z urlopu nad jeziorami, a samojed z wypraw w teren po lasach, górach itp.)
Emerytura
1. Każdemu psu pracującemu w dogoterapii przysługuje emerytura w czasie dostosowanym do jego własnych możliwości. Stopniowy spadek aktywności psa związany z wiekiem najlepiej przełożyć na równie stopniowe ograniczanie aktywności psa (zmniejszenie ilości zajęć, czasu pracy, ilości podopiecznych na zajęciach). Należy unikać nagłego odstawiania psa od zajęć, choć w przypadku nagłych zmian fizjologicznych, pojawienia się jakiegokolwiek cierpienia fizycznego psa konieczne jest natychmiastowe zapewnienie psu odpoczynku i spokoju. Właściciel psa zobowiązany jest opiekować się, poświęcać czas i zapewniać towarzystwo psu będącemu na emeryturze aż do końca jego dni.
Opracowanie:
Agnieszka Faber, Agnieszka Kaniewska
|
